... okuyorsunuz
Günlük

Teşvik Yasası perakendeciyi es geçti

Perakende sektörü işsizlikle, kayıt dışı ekonomiyle ve enflasyonla mücadelede son derece önemli yer tutmasına karşın, açıklanan son Teşvik Yasası’ndan yararlanamadı. 2023 yılı hedeflerine ulaşmada önemli bir eşik olarak gösterilen yeni Teşvik Yasası’nda perakendeye yönelik yaptırımların olmaması, sektör temsilcilerini hayal kırıklığına uğrattı. Öte yandan zincir market yöneticileri, ileriye dönük yapılacak yeni bir teşvik paketinde sektöre yönelik istihdam ve vergi desteğinin sağlanmasının perakendeyi daha da ileriye taşıyacağı görüşünü savundu.

Türkiye’de bölgeler arasındaki gelişmişlik farkları ve cari açığın azaltılmasını hedefleyen, ağırlıklı olarak ithal edilen ürünlerin Türkiye’de üretilmesinin önünü açacak yeni teşvik sistemine ilişkin kararname, geçtiğimiz Haziran ayında Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlülüğe girdi.

Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan’ın “Türkiye’nin artık 2023 hedeflerine yakışır bir teşvik sistemi var” diyerek özetlediği Teşvik Yasası’ndan işsizlikle, kayıt dışı ekonomiyle ve enflasyonla savaşta son derece önemli bir yer tutan perakendeye yönelik herhangi bir desteğin çıkmaması ise sektör temsilcilerini ‘sukutuhayal’e uğrattı. Öte yandan ekonomiye ciddi bir katma değer sağlayan bu sektörün teşvik kapsamında yer almaması, yasadaki eksikliğe işaret ediyor.

Çeşitli kaynaklara göre Türkiye perakende sektörünün büyüklüğü 200 milyar dolar civarında seyrediyor. Aynı zamanda sektörde son 5 yılda yüzde 63 düzeyinde bir büyüme yaşandı. Tüm bu rakamlar sektörün, devletin kasasına ciddi bir katkı sağladığını gösterirken, ekonomiye bu denli büyük bir değer sağlayan perakende sektörü ise tabiri caizse kendi yağıyla kavruluyor.

Her şeye rağmen büyümesini sürdüren, istihdama katkı sağlayan sektör, bir sonraki teşvik paketinden pay alacağı umudunu koruyor. Sektörün önde gelen isimleri, özellikle işletme maliyetleri olan insan kaynakları ve vergi indirimi konusunda devletten destek beklerken, bu yardımların perakendeyi daha da ileriye taşıyacağını düşünüyor.

“Teşvikten yararlanamamak bizleri üzdü”
Teşvik Yasası’ndan perakendeye yönelik herhangi bir iyileştirmenin olmamasını “üzücü” olarak nitelendiren Türkiye Perakendeciler Federasyonu Yönetim Kurulu Başkanı (TPF) Selamet Aygün, “Perakende, ekonomimizin lokomotif sektörlerinden biri. Hem yaptığı yatırımlarla hem de istihdama verdiği destekle ülke ekonomisine hatırı sayılır bir katkı sağlıyor. Bu katkıların yanı sıra kayıt dışılığı da önleyen bir sektör olması nedeniyle, perakende sektörünün hak ettiği desteği alması gerekiyor” açıklamasında bulundu. İleriye dönük yapılacak yeni Teşvik Yasası’nda perakendeye yönelik belirli iyileştirmelerin yapılması gerektiğine dikkati çeken Aygün, “Yeni Teşvik Yasası’nda perakende sektörü olarak mevcut perakende noktalarının açılmasında ve zincir noktalarının artmasında destekler sağlanabilir. Özellikle işletme maliyetleri dediğimiz insan kaynakları ve vergi indirimi gibi konularda desteklerin olması perakendecileri daha da ileriye taşır” tespitinde bulundu.

Hadim uzun vadede olumlu bakıyor
Hadim AVM Yönetim Kurulu Başkanı Ayhan Salman, çıkarılan Teşvik Yasası’nın, uzun vadede üretici maliyetlerini düşürecek olması nedeniyle market sektörüne olumlu katkı sağlayacağı görüşünü savundu. Salman, “Perakende sektörü son yıllarda iyi bir ivme yakaladı. Gerek istihdam, gerekse pazar büyüklüğü anlamında önemli bir ekonomik yapıya sahip sektörler arasında saymamız mümkün. Çıkarılan yasanın direkt olmasa da üretici maliyetlerini düşürücü etkisi bakımından uzun vadede market sektörünü de olumlu etkileyeceğini düşünüyorum. Market sektörünün daha planlı yatırım anlayışı ve tutarlı somut hedefler üreterek büyüme hızını sürdürmesi durumunda, bu tarz teşviklerin kapsamına alınması kaçınılmaz olacaktır. Son çıkan Teşvik Yasası, cari açığın kapatılması adına düzenlenmiş bir yasa ve açığı tetikleyen sektörleri ön planda tutuyor. Perakende sektörünü içine alacak bir teşvikin farklı şartlarda oluşması ve sektörün büyüklüğünü de göz önüne alarak geniş bir katılım ile oluşması bizler için çok daha yararlı olur” şeklinde konuştu.

Yeni teşvik paketinin çıkış noktasını, 2023’teki 500 milyar dolarlık ihracat hedefini hayata geçirme stratejisi oluşturuyor. Bu bağlamda yurt dışına açılmayı hedefleyen marketlere yönelik herhangi bir devlet desteğinin olmaması dikkat çekiyor. Salman, konuyla ilgili şunları söyledi: “Yurt dışına yatırım yapacak firmaların farkı bir boyutta değerlendirilmesi ve farklı teşviklerden faydalandırılması, bu firmalar için şüphesiz çok olumlu bir karar olurdu. Ancak yatırım gerçekleştirecek markaların, bu adımları atarken böyle bir beklenti ile hareket ettiğini sanmıyorum. Bu sebeple komşu ülkelere açılan ve planlamaları doğrultusunda ilerleyen markaların işini zorlaştıracağını düşünmüyorum. Umuyorum ki ileride, sektörün yurt dışı yatırımları, tanınmış markalar oluşturma hedefi kapsamında çeşitli teşviklerden faydalanabilir. Bu durumda yurt dışı yatırımları sektörü farklı bir lige taşır.”

Bir sonraki teşvik paketinde perakendeye yönelik istihdam ve KDV’ye yönelik iyileştirmelerin yapılabileceğini anlatan Salman, “Yatırım dönemlerinde uygulanacak olan vergi indirimi ve yüksek istihdamdan dolayı oluşan maliyetler için oluşturulacak teşvikler sektörümüze değer katacaktır” diye konuştu.

İsmar, yurt dışı desteği istiyor
2012’de yeni bir yapılanmaya giden ve logosundan mağaza içindeki yerleşimine kadar birçok değişikliğe imza atan İsmar Marketler Zinciri, Teşvik Yasası’nda yer alan bölgesel teşviklerden yararlanmayı düşünüyor. İsmar Marketler Zinciri Genel Müdürü Mutlu Gökdemir, Teşvik Yasası’ndan asıl beklentilerinin yurt dışı yatırımları olduğuna değinerek, “Bu yönde destek ne yazık ki yok. Sektörümüzü yurt dışı pazarlarda destekleyecek teşviklerin sağlanmış olması bize göre çok önemliydi. Perakende sektörü, başarısını yurt dışı pazarlara taşımakta gecikti. Teşvik kapsamına yurt dışı pazarların dâhil edilmemiş olması, hedefleri elbette yavaşlatacak. Türk perakende sektörü, komşu ülke pazarlarında, Avrupa’da, özellikle Türklerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde yatırım yapmalı” değerlendirmesinde bulundu.

Onur Market kayıt dışılığa vurgu yaptı
Perakende sektörünün işsizlikle, kayıt dışı ekonomiyle ve enflasyonla mücadelede son derece önemli yer tuttuğunun altını çizen Özen Grup CEO’su Cemal Özen, teşvikten market zincirlerinin faydalanmamasının Türkiye ekonomisine olumsuz yansıyacağını söyledi. Özen, şöyle konuştu: “Sektörde, organize perakendeye doğru çok hızlı bir geçiş var. Perakende sektörü Teşvik Yasası ile desteklenmiş olsaydı, kayıt dışılığın önüne geçilerek devletin kasasına daha fazla para girecek ve ekonomi kayıt altına alınacaktı. Aynı zamanda geleneksel perakende pazar payı hızla azalacak, organize perakendede pazar payı da yükselerek ciddi bir ivme yakalayabilecekti.”

Sektörün gelişimine yönelik desteklerin verilmesi gerektiğine vurgu yapan Özen, “Sektörün gelişimi ve organize olabilmesi için istihdam ve vergi desteği, kalifiye eleman, eğitimli personel desteği, toptan ve perakende safhalarında farklı KDV oranı uygulamalarının ortadan kaldırılması gibi öncelikli çözümler ve destekler verilmeli” önerisinde bulundu. Özen, sektörün meslek olarak algılanmasına, müşterilerin sıkışık ortamlardan uzak, daha konforlu alışveriş yapmalarına, sosyal ilişkilerini geliştirmelerine imkan verecek yasal düzenlemelere ve teşviklere ihtiyaç duyduğunu da sözlerine ekledi.

Sarıyer Market farklı bir açıdan bakıyor
Teşvik Yasası’nın üreticilere yönelik çıkarıldığına dikkati çeken Simar Yönetim Kurulu Başkanı İhsan Korkmaz, “İyi incelendiğinde görülen, bu teşvikin daha çok üretici ölçekli ve stratejik yatırımlarla daha çok ilgili olduğudur. Bu Teşvik Yasası’nda bizleri kapsayan bir desteğin olmamasını bu açıdan bakarak değerlendirebiliriz” dedi.

Hizmet sektöründe yer alan perakende zincirlerinin birlik ve beraberlik içinde olduğunu ifade eden Korkmaz, “İlgili bakanlıklarımızla daha fazla iç içe olmalı, lobi faaliyetleri ile bu desteğin üretimi desteklemek için çok önemli olduğunu anlatabilmeliyiz. Sadece üretmenin tek başına yetmeyeceğini, bizlerin de katkısıyla bu üretilenlerin tüketileceğini iyi lanse ederek, perakende ve hizmet sektörü içinde özel bir teşvik yasası olmasının bu kalkınma sürecini daha başarılı kılacağını her fırsatta dile getirmeliyiz” diye konuştu.

Perakende zincirlerinin yurt dışına açılma hedefinde ortak hareket etmesi gerektiğinin önemine değinen Korkmaz, “Perakende sektörüne gönül veren girişimcilerin ortak bir yapıyla dışa açılma isteğini, ilgili kişilere aktarması durumunda, bizlerin de teşvik kapsamına alınması kolaylaşacak” ifadelerini kullandı. Devletin vereceği bazı teşviklerin sektörü daha da ileriye taşıyacağını belirten Korkmaz, “KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, vergi indirimi, işveren SSK prim desteği gibi teşviklerin Türk ekonomisine katkı sağlayacağı görüşündeyiz” dedi.

“Teşvikten önce atılacak adımlar var”
Perakende sektörünün kendine has sorunlarının olduğunu dile getiren Uyum Gıda Genel Müdürü Sait Koç, Teşvik Yasası’ndan pay alınmamasını öncelikli sorun olarak görmüyor. Dağınık bir sektörde yer aldıklarını anlatan Koç, “Sektörün kümelenmesini, kayıt dışını azaltarak rekabetin eşit şartlarda gerçekleştirilmesini sağlayacak operasyonlar sektör için gerekli ve zorunlu. Teşvik bunlardan sonraki adım. Yani önce eşit şartlarda rekabet etmemizi sağlayan düzenlemelerin yapılması gerekiyor” tespitinde bulundu.

Teşvikte perakendeye sağlanmayan desteğin, yurt dışına açılmak isteyen markalara farklı kuruluşlar tarafından verildiğini hatırlatan Koç, “Perakende zincirlerinin komşu ülkelere girerek yurt dışına açılma hedefleri var. Bu bağlamda teşvik paketinden yararlanılmaması bu hedefi zorlaştırmaz. Bu teşvik paketinde belki yurt dışına gidenlerin teşvik edilmesi yok ama yurt dışında dükkân açan perakendeciler başka kaynaklar tarafından ciddi şekilde fonlanıyor. Örneğin, Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu’nun kısa süre önce Resmi Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe giren ‘Yurt Dışı Birim, Marka ve Tanıtım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliği’ ile yurt dışında mağaza açacak perakende şirketlerine de Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’ndan kaynak aktarılabilecek” diye konuştu.

Koç, sözlerine şöyle devam etti: “Eğer biz bu ülke perakendecilerini global perakende şirketi yapmak istiyorsak öncelikle finansal pozisyonlarımızı güçlendirmeliyiz. Sonra, vergi sorununu halletmeliyiz, çünkü olağanüstü vergi ödüyoruz. Bu iki sorunu çözecek uygulamalar sektör için en büyük teşvik olur.”

Teşvik Yasası’ndan satır başları
• Yeni teşvik sistemi, 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren yapılmış yatırımlara uygulanacak
• 10 milyon liranın üzerindeki yatırımların başvuruları Ekonomi Bakanlığı’na, bunun altındakiler kalkınma ajansları ve odalara yapılacak. Bakanlığa yapılan başvurular için 400 TL, yerel kurumlara yapılacak başvuruları ise 300 TL döner sermaye hesabına para yatırılacak.
• Yeni teşvik sistemi; genel, bölgesel, büyük ölçekli ve stratejik yatırımlar olmak üzere 4 ana eksenden oluşacak. 50 milyon doların üzerinde ithalat yapılan sektörlere yapılan yatırımlar “stratejik” olarak kabul edilecek.
• Büyük ölçekli yatırımlara bedelsiz yer tahsis edilecek. 1 milyar TL üzerindeki rafine yatırımları, 200 milyon TL üzerindeki otomobil yatırımları büyük ölçekli yatırım kapsamında değerlendirilecek. Bu kapsamdaki yatırımlar, gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, vergi indirimi, sigorta primi işveren hissesi desteği, yatırım yeri tahsisi unsurlarından yararlanacak.
• Doğu ve Güneydoğu’daki 15 il ile Bozcaada ve Gökçeada ilçelerinin yer aldığı 6’ncı bölge yatırımlarında asgari ücrete karşılık gelen kısımla sınırlı olmak üzere, 10 yıl sigorta primi işçi ve işveren hissesi ile ücretlerden gelir vergisi stopajı alınmayacak.

Bu haber Market dergisinden alınmıştır.

About Kaan Sallı

http://perakendegunlugu.com sallikaan@gmail.com

Tartışma

Henüz yorum yapılmamış.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: